ბატარეის დეგრადაცია: რა ხდება რეალურად და რას ნიშნავს ეს საქართველოში
მოკლე პასუხი: თანამედროვე ელექტრომობილის ბატარეა წელიწადში დაახლოებით 1-დან 2 პროცენტამდე კარგავს და რვა წელში ჩვეულებრივ 85-დან 90 პროცენტამდე რჩება. ეს ჩვეულებრივი ცვეთაა და არა გაუმართაობა.
საქართველოში ორი გარემოება აჩქარებს ამ პროცესს: ზაფხულის სიცხე ქვემო ქართლსა და კახეთში, და ის, რომ ბინაში მცხოვრები მძღოლების უმეტესობა თითქმის მხოლოდ სწრაფ დამტენს იყენებს.
რას ნიშნავს დეგრადაცია
ბატარეის ჯანმრთელობა იზომება იმით, თუ დღეს რამდენ ენერგიას იტევს ის ქარხნულთან შედარებით. თუ 60 კილოვატსაათიანი ბატარეა ახლა 54-ს იტევს, მისი მდგომარეობა 90 პროცენტია.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ გარბენი პროპორციულად მცირდება და მეტი არაფერი. მანქანა არ უფუჭდება, სიმძლავრეს არ კარგავს და უცებ არ ჩერდება. უბრალოდ სავსე ბატარეით უფრო ნაკლებ კილომეტრს გადის, ვიდრე ახალი.
მთავარი გასაგები ისაა, რომ დეგრადაცია ხაზოვანი არ არის. პირველ წელს ვარდნა ყველაზე შესამჩნევია, დაახლოებით 3-დან 5 პროცენტამდე, შემდეგ კი მრუდი ბრტყელდება და წელიწადში ერთ ან ორ პროცენტს აღწევს. ვინც პირველი წლის შემდეგ პანიკაში ვარდება, ჩვეულებრივ სწორედ ამ მრუდის ფორმას არ იცნობს.
ორი სხვადასხვა ცვეთა
ბატარეა ორი დამოუკიდებელი მიზეზით ცვდება და ისინი ერთმანეთს ემატება.
კალენდარული ცვეთა უბრალოდ დროზეა დამოკიდებული. ბატარეა ცვდება მაშინაც, როცა მანქანა გარაჟში დგას. ამ ცვეთას აჩქარებს ორი რამ: მაღალი ტემპერატურა და მაღალი მუხტის დონე. სავსე ბატარეა ცხელ დღეს იმაზე ბევრად სწრაფად ბერდება, ვიდრე ნახევრად სავსე გრილში.
ციკლური ცვეთა გარბენზეა დამოკიდებული, ანუ იმაზე, რამდენჯერ დაცალეთ და აავსეთ ბატარეა.
საქართველოში მძღოლების უმეტესობისთვის პირველი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მეორე. წლიური გარბენი აქ ჩვეულებრივ დაბალია, ზაფხულის ტემპერატურა კი მაღალი. ანუ თქვენი ბატარეა უფრო კალენდრისგან ცვდება, ვიდრე ტარებისგან.
რატომ არის საქართველო განსაკუთრებული შემთხვევა
ზოგადი რჩევები დეგრადაციაზე ევროპისა და ამერიკის პირობებზეა დაწერილი. აქ ორი განსხვავებაა და ორივე მნიშვნელოვანია.
სიცხე და ბატარეის გაგრილება
თანამედროვე ელექტრომობილების უმეტესობას ბატარეის თხევადი გაგრილება აქვს. ასეთი მანქანისთვის თბილისის ან რუსთავის ზაფხული პრობლემა არ არის.
პრობლემა იმ მოდელებთანაა, სადაც ბატარეა მხოლოდ ჰაერით გრილდება. ყველაზე ცნობილი მაგალითი პირველი და მეორე თაობის Nissan Leaf-ია, რომელიც საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ელექტრომობილია. ასეთი მანქანა აგვისტოში მზეზე გაჩერებული მთელი დღე მაღალ ტემპერატურაზე რჩება და ბატარეას გაგრილების საშუალება არ აქვს. სწორედ ამიტომ ცვდება ცხელ კლიმატში ჩამოსული Leaf-ები იმაზე ბევრად სწრაფად, ვიდრე ჩრდილოეთ ევროპაში მოსიარულე იგივე მანქანა.
ეს არ ნიშნავს, რომ ასეთი მანქანა არ უნდა იყიდოთ. ნიშნავს, რომ მისი ბატარეის მდგომარეობა ყიდვამდე უნდა შეამოწმოთ და ჩრდილში დგომას მნიშვნელობა უნდა მიანიჭოთ.
სწრაფი დატენვის წილი
დასავლეთში ელექტრომობილის მფლობელების უმეტესობა სახლში ტენის და სწრაფ დამტენს მხოლოდ მგზავრობისას იყენებს. თბილისში პირიქითაა: მძღოლების დიდი ნაწილი ბინაში ცხოვრობს, სახლის დამტენი არ აქვს და თითქმის მთელ ენერგიას საჯარო DC დამტენიდან იღებს.
ცალკე აღებული, ერთი სწრაფი დატენვა ბატარეას არ აზიანებს. მაგრამ როცა ეს წლების განმავლობაში ერთადერთი მეთოდია, განსაკუთრებით გაუგრილებელ ბატარეაზე და ზაფხულში, ეფექტი გროვდება. თუ სახლში დატენვის მოწყობის საშუალება გაქვთ, ეს ბატარეისთვისაც სასარგებლოა და არა მხოლოდ ჯიბისთვის. რა სჭირდება სახლის დამტენს.
მთა
გუდაურის ან ყაზბეგის მიმართულება ბატარეისთვის საშიში არ არის. ასვლაზე ხარჯი დიდია, დაშვებაზე კი ენერგიის ნაწილი ბრუნდება. ეს ჩვეულებრივი რეჟიმია და დამატებით ცვეთას არ იწვევს. სიმაღლეც პრობლემა არ არის.
რა შეამოწმოთ მეორადი მანქანის ყიდვისას
ელექტრომობილზე გარბენი ბევრად ნაკლებს ამბობს, ვიდრე ბენზინის მანქანაზე. მთავარი ციფრი ბატარეის მდგომარეობაა.
- მოითხოვეთ ბატარეის ჯანმრთელობის ჩვენება. ეს პროცენტული ციფრია და დიაგნოსტიკური აპარატით ან სპეციალური აპლიკაციით იკითხება. თუ გამყიდველი ამის ჩვენებაზე უარს ამბობს, ეს თავისთავად პასუხია.
- Leaf-ზე შეხედეთ ჯანმრთელობის ზოლებს და სწრაფი დატენვების რაოდენობას. ეს მანქანა ორივეს პირდაპირ აჩვენებს და შედარებით ადვილად იკითხება.
- სავსე ბატარეაზე ნაჩვენებ გარბენს ნუ დაუჯერებთ. ეს ციფრი ბოლო მგზავრობების ხარჯზეა გათვლილი და ადვილად შეიძლება მოტყუებით გამოიყურებოდეს. რეალურ სურათს მხოლოდ ჯანმრთელობის ჩვენება იძლევა.
- იკითხეთ, სად იდგა მანქანა. ცხელი ქვეყნიდან ჩამოსული, გაუგრილებელი ბატარეის მქონე მანქანა და იმავე წლის ჩრდილოეთიდან ჩამოსული მანქანა ერთი და იგივე არ არის.
- დაათვალიერეთ ნებისმიერი შეკეთების ისტორია. უკვე შეცვლილი ბატარეა ცუდი ამბავი არ არის, პირიქით.
საიდან და როგორ შემოდის საქართველოში ეს მანქანები, ცალკე გვაქვს აღწერილი: ამერიკული იმპორტი და ჩინური იმპორტი.
რას ფარავს გარანტია
მწარმოებლები ბატარეაზე ჩვეულებრივ რვაწლიან ან 160 000 კილომეტრიან გარანტიას იძლევიან და ის მოქმედებს მაშინ, თუ ბატარეის მდგომარეობა დადგენილ ზღვარზე, ხშირად 70 პროცენტზე, ქვემოთ ჩავარდა.
ორი რამ უნდა გაითვალისწინოთ. პირველი: ეს ზღვარი დაბალია. 75 პროცენტიანი ბატარეა გარანტიაში არ ხვდება, თუმცა გარბენი უკვე მკვეთრად შემცირებულია. მეორე: კერძოდ შემოყვანილ მანქანაზე გარანტია იმ ბაზრისაა, სადაც ის თავდაპირველად გაიყიდა, და საქართველოში მისი გამოყენება ხშირად ვერ ხერხდება. ყიდვამდე ეს ცალკე დააზუსტეთ და ნუ ჩათვლით ნაგულისხმევად.
როგორ გავახანგრძლივოთ
- ყოველდღიურად 20-დან 80 პროცენტამდე. სავსე ბატარეა ყველაზე სწრაფად ბერდება. 100 პროცენტამდე მაშინ დატენეთ, როცა შორ გზაზე მიდიხართ.
- დიდხანს არ დატოვოთ სავსე ან თითქმის ცარიელი. თუ მანქანა კვირებით ჩერდება, დაახლოებით ნახევრად სავსე დატოვეთ.
- ზაფხულში ჩრდილში გააჩერეთ. გაუგრილებელი ბატარეისთვის ეს ყველაზე ეფექტური და ყველაზე იაფი ზომაა.
- სადაც შეგიძლიათ, ნელა დატენეთ. ეს არ ნიშნავს სწრაფ დამტენზე უარის თქმას. ნიშნავს, რომ როცა ორივე ხელმისაწვდომია, ნელი ჯობია.
- ცივი ბატარეა ჯერ გაათბეთ. თუ მანქანას ბატარეის წინასწარი გახურების ფუნქცია აქვს, ზამთარში სწრაფ დამტენამდე ჩართეთ.
რა არ არის პრობლემა
ბევრი შიში უსაფუძვლოა და მათზე ენერგიის დახარჯვა არ ღირს.
- ერთეული სრული დატენვა. შორ გზაზე 100 პროცენტამდე დატენვა ჩვეულებრივი რამაა.
- სიცივე. ზამთარში გარბენის დაცემა დროებითია და გაზაფხულზე ბრუნდება. ეს დეგრადაცია არ არის.
- რეკუპერაცია. დამუხრუჭებისას ენერგიის დაბრუნება ბატარეას არ ტვირთავს.
- მანქანის ყოველდღიური გამოყენება. გაჩერებული ელექტრომობილი უფრო ცუდად გრძნობს თავს, ვიდრე მოსიარულე.
კონკრეტული მოდელების გაზომილი ციფრები, გარბენის მიხედვით დაყოფილი, ცალკე გვაქვს: ბატარეის ცვეთა 50 000-დან 200 000 კილომეტრამდე.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ძლებს ელექტრომობილის ბატარეა?
თანამედროვე ბატარეა წელიწადში დაახლოებით 1-დან 2 პროცენტამდე კარგავს და რვა წელში ჩვეულებრივ 85-დან 90 პროცენტამდე რჩება. პირველ წელს ვარდნა უფრო შესამჩნევია, დაახლოებით 3-დან 5 პროცენტამდე, შემდეგ კი მრუდი ბრტყელდება.
აზიანებს თუ არა სწრაფი დატენვა ბატარეას?
ცალკე აღებული დატენვა არა. პრობლემა მაშინ ჩნდება, როცა სწრაფი დამტენი წლების განმავლობაში ერთადერთი მეთოდია, განსაკუთრებით ისეთ მანქანაზე, სადაც ბატარეის თხევადი გაგრილება არ არის, და ცხელ ამინდში.
რა შევამოწმო მეორადი ელექტრომობილის ყიდვისას?
ბატარეის ჯანმრთელობის პროცენტული მაჩვენებელი, დიაგნოსტიკური აპარატით წაკითხული. გარბენი და სავსე ბატარეაზე ნაჩვენები კილომეტრები საკმარისი არ არის. ასევე იკითხეთ, რომელი ქვეყნიდან ჩამოვიდა მანქანა, რადგან ცხელ კლიმატში გატარებული წლები გაუგრილებელ ბატარეაზე შესამჩნევად აისახება.
სხვა სტატიები
იხილეთ ასევე
რუკა და ცოცხალი სტატუსი აპლიკაციაშია
ამ გვერდზე ხედავთ, რომელი დამტენები არსებობს და სად. რუკა, ზუსტი მდებარეობა, ცოცხალი სტატუსი (თავისუფალია თუ დაკავებული) და მარშრუტის დაგეგმვა უფასო აპლიკაციაშია.